24 April 2014

The unknown Europe. 10 countries for the Russians Investitor, Albania top 10

Tags: researchrating The points out 10 European countries that are in the shadow of “grands” and are not well known for the Russian investors, but there is something to look for. The advantages of these countries, real estate markets outlooks and the current offers – all this is in new survey. There are such European countries that were once popular among Russian buyers, but then lost its positions. There are also pseudo-popular countries – people ask for real estate there but do not buy it. There are countries yet little-known for Russian customers as their market is quite new but experts believe that their popularity is still ahead. Albania is among such promising destinations and opens our rating. 

1. Albania. On the threshold of the start?

The southern coast in Albania A small charming country that has access to the Adriatic and Ionian seas and that worth a lot. Albania has not yet received the EU pass, but the European Fund and the IMF have already sent some assets, allowing to build up roads, waste treatment and tourist facilities. Naturally all this is estimated by the Russian buyers as “pro” arguments except for one "but”: almost complete lack of information about the possibilities of this country. Benefits. A possibility to buy a hundred meters near the beach with the Adriatic Sea view cheaper than for €1,000 per sq. m. exists only in Albania - in other European coastal countries prices are two times higher. Real estate prices recently remained stable and tourist infrastructure develops quickly. The country's authorities annul visas for the Russians in summer period and in addition allow country visits for all holders of Schengen "multi visas". Market. From 2002 to 2007 Albania experienced a building boom and prices increased by 15% – 20% per year. First foreign investors entered the local market. The global crisis made some adjustments but prices haven’t dramatically decreased. The most active foreign real estate buyers were from Scandinavia. The Russians interest has grown in recent years. They acquire property for vacations but investment purposes are still ignored. Current offers. One bedroom apartment near the spa town Cerreto in Durres at the first line of the Adriatic sea with private beach costs from €35,000. Apartment with two bedrooms in the heart of the southern resort of Albania – Saranda at the first line of the Ionian sea costs from €40,000 up to €70,000. Sea villa in small seaside village is from €120,000. Apartment in new building in Shendzhin, north Albania, second or third line is from €25,000.

2. Hungary. Warm and damp The Lake Heviz Hungary is probably the most promoted among all the European holiday countries without direct sea access.

Here are thermal springs, mineral spas, Heviz and Balaton lakes, wellness, treatment facilities, yachting and surfing. Country demonstrates the economic power as much as it is possible for industrialized former Soviet bloc participant. However, despite the tourist popularity and obvious investment advantages of Hungary, consumer passion of the Russians is restrained by the lack of sea coast. Benefits. It is one of the most stable economies of the European post-Soviet space with developed industry, good level of agriculture and great tourist infrastructure having old-aged traditions. Is the member of the European Union and the Schengen area and thus means that owning property here is an annual reason for a tourist Schengen visa. Prices are low for the center of Europe and it is still possible to purchase an apartment or a house in the resort provincial village for €25,000-40,000. Market. Having survived the stormy crisis (more than 100% in 10 years) growth, and then approximately a 30% prices decline, Hungary housing slowly drifts further. About thousands of non-residents annually purchase housing here, and according to the official statistics, their number grows each year by 10%. Russians buy rare in Hungary, choosing investment apartments in Budapest for rent or houses and apartments near the spa sources for vacations. Current offers. Apartments with one or two bedrooms in the center of Heviz are from €80,000 to €120,000. Country house 10-15 km away from the Balaton and Heviz lakes is from €25,000. Small 1-2- bedroom apartment in the center of Budapest is from €60,000. Apartment in modern business-class house in Budapest is from €140,000.

3. Austria. Stability despite the crisis Salzburg Real estate market in Austria is one of the few in Europe that has survived the economic crisis without interrupting the relaxing price growth
Demand among local and foreign buyers remained active since 2007. Country could become a place of increased dislocation demand among the wealthy Russians, if not a "but ": it is not so easy to get a property ownership, not being a citizen, or even a resident of the EU. However, investors find some workarounds. Benefits. International rating agencies for several years called Vienna the best city in the world due its life quality. Foreign investors are attracted by high life quality, stable economy and steady prices rise. Half a billion euros of annual property investment in Vienna form 80% of the total market in the country. Market. Austrian capital is one of the most expensive and most popular cities for investors in Europe. From 2007 to 2012 the cost of apartments in Vienna increased by 32%. As a result, the average price was €3,800 per square, and in the central elite areas it reached €9,000. Besides apartments in Vienna, deals come in the holiday segment where villas and apartments on the ski and thermal resorts are purchased. Square meter in Soelden starts from €5,000, in Ischgl, St. Anton- am-Arlber – from €10,000. Business objects – retail, office spaces and hotels are in demand. Current offers. Apartment in a renovated old house in Vienna will cost at least €250,000. You may buy an apartment with 1-2 bedrooms near Vienna, on the thermal spa resort of Baden from €100,000. Chalet with panoramic views of the Alps in the Kitzbuehel resort is from €2 million. Old houses in the Gastein Valley can be found for €500,000-700,000. 

4. The Czech Republic. Past glory residues The Prague Old Town Five years ago Czech Republic was far more popular among the Russian buyers than it is today, but the reasons are not in crisis prices fall. 
On the one hand it is a calm and beautiful developed European country, the Schengen Agreement member. On the other hand is convenient logistics as it still is center of Europe ... but the main argument was that the Czech Republic until 2010 provided to non- EU residents the opportunity to obtain simplified procedure resident status – through legal entity opening, without obligatory business operating. Once first difficulties appeared at this field, the Russians interest instantly extinguished. Benefits. In so-called regions with a growing tourism potential (Beskydy, Jizera and Krusne mountains) you may buy an apartment or a house in treating spa resort zone several times cheaper than in the popular resorts. Wilderness and new tourist and sports centers will be a plus. Market. After the peak price values in 2008 square meters fell in average by 30-45%. Prague and Karlovy Vary are quite popular among the Russians. Apartments in new projects at the capital in a good area cost €2,500 – €3,500 per square meter. Total cost of a small, but liquidity apartments starts from €150,000. Prices in Karlovy Vary and Marianske Lazne are at the same level. In the province they are in 4-5 times lower. Current offers. Two-bedroom apartment in Prague-1 (Old Town) with panoramic view on the Vltava River and a fine finish is for €144,000. Two-bedroom apartment in Teplice with mountain view costs €18,000. House in Brno, 95 sq. m with a land plot area of 171 square meters, a small garden and separate garage costs €143,000. Five-storey villa with a total area of 827 sq.m on a plot of 700 sq.m, located 300 meters away from the famous colonnade in Karlovy Vary costs €1.2 million. 

5. Slovenia. The bulwark of future immigrants The Lake Bled Situation is reverse to Czech.

The same arguments that worked ten years ago: Schengen country easily gives permit after incorporation. It is one of the most important arguments for the Russians. Benefits. Access to the Adriatic Sea and the Schengen zone. Western-European, not the post-Soviet performance of a small country is still a bonus. Market. From 2004 to 2007, the housing market in Slovenia has been rapidly developing – prices rose by 10-13% per year. Since 2009 inverse dynamics began – minus 8-10% per year. In 2013 the decline slowed. New projects almost absent and the prices for second homes vary. This country cannot be called very cheap, although local realtors say that the domestic market offers options with 2-3 times lower prices than ones published in advertising banners in RuNet. Current offers. Apartment in Ljubljana, in a new building, in the city center starts from €2,000 per square meter. The house of 150 square meters in spa resort Rogaska Slatina costs from €300,000. 3 bedroom apartment with Piransky gulf view is for €200,000. House in Mestine built in 1960 is for €80,000. 

6. Lithuania. Cheap and cheerful The Vilnius Old Town Lithuania is also interesting for the Russian customers primarily as a country offering a mechanism for obtaining a resident status and as one of the cheapest EU and Schengen countries. 
Lithuania is not the Russians favorite, and yet CIS buyers are more active here than investors from Western Europe. Benefits. Located close to the Russian border. Russian language is widespread. When registering a legal entity in Lithuania, the immigration authorities are ready to provide a residence permit. However its annual extension requires you to show that the company is working and paying taxes. Market. Investors pay attention to Vilnius, Klaipeda and Palanga – as places where you may lease apartment with profit. Prices decreased after the crisis, more than by 50%, but the market is currently restoring. The square meter price in capital and in resort area starts from €1,000 and sometimes reaches up to €8,000. At the same time across the country actively are offered ultra – economy options: houses and apartments from €10,000-20,000. Current offers. An apartment of 70 square meters in Utena region is for €17,000. Apartments in Vilnius county area of 40 square meters in area is for €20,000. One bedroom apartment of 50 square meters in area in Vilnius is from €50,000. 

7. Sweden. Kingdom of socialism Kiruna Country is unique, as bigger part of housing transactions passes outside the major cities. 
Experts believe their country market is undervalued and therefore attractive for investors. Benefits. Sweden consistently receives first places in the top lists of countries with the most stable economy, high living standard, health care, etc. Even during the financial crisis, housing prices in Sweden remained almost unchanged. State regulation of the real estate sector prevents both rapid growth and fall as well. Market. Stockholm and its suburbs, as well as Gothenburg and Malmo are popular among the small Russian investors. After the crisis, the average annual decline in prices varied from 2% up to 4.5%, compared to the changes in neighboring countries that illustrates an enviable stability. Current offers. Price of two bedroom apartment in Stockholm center starts from €170,000. In luxury segment prices reach half a million euros. Private houses in the suburbs are from €250,000 up to € 1 million. Objects in the province are in 10-20 times cheaper. Option: a house of 176 square meters, in Nordmaling area, 50 km away from Umea on the Baltic Sea is for €27,500. Such a house in Stockholm region costs minimum €300,000. 

8.Serbia. Young and interesting Belgrade Over fifteen years of peace the Serbs build up a society to live and do business comfortably. 
Serbia is one of the most promising and yet underestimated destinations in the overseas property market. It has everything for a great vacation: a mild climate, forests, lakes, rivers and spa springs. All but not the sea. Benefits. Visa-free entry and low prices. Serbia has a favorable geographical position providing economic relations with other European countries – it is located on the Balkan Peninsula and borders on Croatia, Hungary, Romania, Bulgaria, Montenegro, Macedonia, Bosnia and Herzegovina. Market. Serbian market in crisis behaved a bit abnormally: property prices in major cities have grown up from 2% to 10% until 2010. Land for construction grew in price even faster. Then prices started to decline. However, in 2012 Serbia formally became a candidate for EU membership, and an intake of economy investment appeared. Government directs its forces for tourism sector development. Current offers. Houses near Belgrade and Novi Sad are from €30,000 to €60,000. Apartments in the old part of Belgrade cost €2,200-2,900 per sq. m. Apartments in new buildings in residential areas of Belgrade are for €1,300-1,500 per sq. m. 

9. Poland. The descent charm Warsaw Plain agricultural landscapes are replaced by cozy houses without any architectural pretentiousness, and those by old towns with castles and stately churches. 
This is a typical east, west, north and south Poland picture. There is no exotic here, no hot sun or enthusiastic expectations regarding the tourist business development. Benefits. Market is not intended for mass external customer and not speculative, rid of ups and downs. Experts say that smooth decline in prices after 2008 was primarily associated with local economic indicators. Market. An apartment in Poland million cities may be purchased for €700-1,700 per sq.m. Province costs 3-4 times cheaper. Average price of a square in Warsaw is € 2,000. Apartments in the capital for €120,000-130,000 are in demand. Current offers. One bedroom apartment in the area close to the Krakow costs from €60,000 up to €100,000. Similar options with the same price may be find in Wroclaw and Poznan. In towns like Augustow, Belostok, Lublin, Rzeszow, Dukla you may find offers from €25,000, but it is purely a domestic Polish market – offers in RuNet even don’t exist. 

10. Iceland. Some like it hot Iceland is among the five richest countries in the world and in the UN ranking it has third place for the life quality. 
Non-residents are allowed to purchase property without limitation; the purchase procedure is utterly simplified. Prices are high, transactions are rare. Benefits. Reykjavik is the most environmentally friendly capital of the world as there is no heating and boilers but plumbing and heating system consists of hot water from geothermal sources. All houses are equipped with under-floor heating and even the central streets of the capital are heated with geyser waters. Market. Even in Reykjavik, not to mention the Icelandic province dominates low-rise construction. Prices have fallen by 18-22% since 2008. Consultants advise to pay attention to the commercial areas, primarily in the tourist industry sphere. Hotel business is rapidly developing and the investment pays off enough quickly. Current offers. Spacious apartment (150 square meters, living room and 4 bedrooms) in the center of Reykjavik is for €411,000. Apartment in new building in the capital costs from €220,000. Text: Julia Lozovskaya, especially for

23 April 2014

Laç, imediate disinsektimi i zonave bregdetare Apr/2014


Published on Apr 23, 2014

Disinsektimi i zonës dhe spërkatja e saj kundër mushkonjave dhe insekteve të tjera, është cilësuar një domosdoshmëri nga specialistët e fushës së bujqësisë, të paktën në zonat bregdetare.
Plazhi i Gotullës në Kurbin është një prej pikave të nxehta ku kërkohet ndërhyrje immediate, kjo edhe nga papastërtitë e shumta që akumulojnë lumenjtë, të cilat depozitojnë mbeturina nga më të ndryshmet.
Por spërkatja e zonës dhe shtrirja e gjerë gjeografike e saj, sipas specialistëve kërkon ndërhyrje nga ajri.
Kur jemi shumë pranë sezonit turistik, situata në fshatin Adriatik të Kurbinit paraqitet mjaft problematike, ndërkohë që edhe në vijën e parë bregdetare nuk është marrë asnjë nismë për pastrimin e saj.

Trashëgimia shpirtërore e Butrintit nëpërmjet historive të banorëve

  • Arkeologu Ilir Parangoni, drejtuesi i projektit “Zerat e Butrintit” tregon se ka si metodologji intervistat me banoret lokale dhe kujtimet që ata kanë me Butrintin. Përmes burimeve gojore, synon të krijojë një arkiv digjital 
Publikuar më 22.04.2014 | 12:38

Valeria Dedaj  
Qendra për Trashëgiminë Kulturore Shqiptare “Trakult” po zhvillon një projekt në Butrint për trashëgiminë shpirtërore me titull “Zërat e Butrintit”. Qëllimi është që nëpërmjet historisë së treguar të nxiten komunitetet që banojnë afër sitit të Butrintit, të kuptojnë më mirë trashëgiminë e tyre kulturore. Në këtë projekt përfshihen fshatrat e Ksamilit, Vrinës, Shën Dëlliut dhe Xarrës. Ilir Parangoni, arkeologu që drejton këtë studim, tregon për “Shekullin” se, projekti ka si metodologji intervistat me banorët lokalë dhe kujtimet që ata kanë në lidhje me Butrintin. “Duke iu përgjigjur pyetjeve të tilla sesi ka evoluar peizazhi përqark Butrintit, si e kujtojnë ata sitin përgjatë viteve dhe çfarë mendojnë se Butrinti ka qenë dhe është për të ardhmen e tyre, synohet të krijohet një arkiv historik gojor me njerëz që shpesh janë lënë jashtë vëmendjes së studiuesve”, shprehet Parangoni. Target grupi gjatë këtyre intervistave janë njerëzit, të cilët kanë punuar në sistemin e drenazhimit bujqësor në fushën e Vrinës, që gjendet përballë Butrintit, moshat e mëdha të cilët ruajnë në memorien e tyre ngjarje që lidhen me periudhën komuniste, ndryshimet e peizazhit dhe jetës gjatë dhe pas rënies së komunizmit, si edhe efektet e menaxhimit disa-vjeçar nga anglezët. Përmes kujtimeve projekti, gjithashtu,  do të synoj që të nxisë qëndrueshmërinë e ardhshme të Butrintit, përmes inkurajimit të pronësisë lokale të sitit.
I gjithë materiali i intervistave do të transkriptohet dhe do të përdoret përmes Fondacionit Butrinti për qëllime edukimi në shkollat e kësaj zonë si dhe turistët e ndryshëm. Projekti do të ofrojë për Fondacionin Butrinti një arkiv me histori të treguara, i cili në terma afatgjatë do të mund të përdoret për të siguruar burime për shkollat në rajon, si dhe vizitorët ose turistët në Butrint. Ky është një projekt i cili ndërmerret për herë të parë në Butrint, por edhe në Shqipëri. Qëndrueshmëria e këtij projekti do të jetë shtrirja e tij edhe në site të tjera historike dhe arkeologjike të Shqipërisë duke ofruar një mjet për studimin e mjedisit historik në vend.
Ilir, ju jeni drejtues i projektit “Zërat e Butrintit”, çfarë mund të na thoni për këtë projekt?
“Zërat e Butrintit” është një projekt i cili po ndërmerret nga Qendra “Trakult” gjatë muajve Mars-Prill dhe financohet nga Fondacioni Butrinti. Në këtë projekt, objekt studimi është zona përreth Butrintit ku përfshihen fshatrat e Ksamilit, Vrinës, Shën Dëlliut dhe Xarrës. Qëllimi i këtij projekti është që përmes historisë së treguar (oral history) të përftohet informacion nga banorët vendas mbi ndryshimet  që kanë ndodhur në Butrint dhe zonën që e rrethon atë. Gërmimet arkeologjike ose burimet dokumentare shpesh nuk mund të thonë gjithçka për të shkuarën e një vendi, në këtë rast për Butrintin. Shumë ngjarje dhe ndryshime që kanë ndodhur në këtë zonë ruhen vetëm në kujtimet e banorëve vendas, të atyre që jetojnë çdo ditë me sitin dhe peizazhin rrethues.
Prandaj, dokumentimi i këtij informacioni është një risi në projektet me komunitetet. Çfarë synoni që të arrini nëpërmjet tij?
Historia e treguar është dëshmi e dorës së parë për të kaluarën, por ajo është gjithashtu traditë, folklor dhe transmetim ngjarjesh nga brezi në brez. Përmes intervistave, projekti synon të krijoj një arkiv digjitale me kujtimet dhe historitë e banorëve që jetojnë afër   Butrintit. I gjithë ky informacion do të ruhet në arkivin e Fondacionit Butrinti dhe do të përdoret për qëllime edukuese në të ardhmen. Nga ana tjetër, kthimi i vëmendjes së banorëve vendas nga trashëgimia kulturore e zonës përmes kujtimeve do t’i bëj ata më të vetëdijshëm për të. Përmes kësaj qasje, komunitetet do të kuptojnë më mirë trashëgiminë e tyre kulturore, e cila në kthim do të ndikojë që ata ta ruajnë më mirë atë. Ndërsa, për sa i përket pjesës studimore, projekti synon që nëpërmjet kujtimeve të njerëzve të zakonshëm të interpretohen ndryshimet në peizazh dhe në zonën përreth Butrintit, duke futur aspektin social në studimin e historisë së Butrintit përgjatë shekullit XX. Dhe më besoni rezultati është mbresëlënës.  
Kujdesi ndaj trashëgimisë
Mendoni se nëpërmjet kujtimeve të të moshuarve mund të krijohet një panoramë historike, që mund të ndikojë në ruajtjen e trashëgimisë kulturore në vitet që vijojnë?
Ajo çfarë ne po përpiqemi të bëjmë përmes këtij projekti lidhet me të shkuarën e afërt të Butrintit, atë të shekullit XX. Gjatë kësaj kohe, Butrinti përjetoi ngjarje të mëdha si zbulimet e Ugolinit, vizitat e udhëheqjes komuniste vendase dhe të huaj, transformimet e mëdha mjedisore me karakter bujqësor dhe ushtarak apo përfshirja e Parkut të Butrintit në listën e Trashëgimisë Botërore. E gjithë kjo dinamikë ngjarjesh përgjatë shekullit XX ka lënë gjurmë në kujtimet e banorëve që jetojnë çdo ditë pranë Butrintit. Duke përdorur këto kujtime për qëllime edukuese, mund të rrisim qëndrueshmërinë e ruajtjes së Butrintit përmes inkurajimit të identifikimit përmes sitit. Mund t’iu jap një shembull, intervistat do t’u jepen shkollave të zonës në formë të përpunuar. Mund ta imagjinoni kur ata fëmijë të lexojnë mbi tregimet e gjyshit, gjyshes, të moshuarve të zonës apo të afërmeve të tjerë që lidhen me Butrintin. Kjo do të nxisë interesin te fëmijët duke u rritur me një ndjenjë përkujdesje ndaj pasurisë kulturore dhe natyrore të zonës ku ata jetojnë.
 Të intervistuarit ndalen në periudhën komuniste
 Cila është metodologjia që keni përdorur në këtë projekt? 
Projekti është bërë në konsulencë të ngushtë me Karen Knight, e cila ka një përvojë të gjatë në Mbretërinë e Bashkuar me komunitetet lokale. Fillimisht u identifikuan qendrat e komuniteteve që do ishin objekt i intervistave. Xarra, Vrina, Shën Dëlliu dhe Ksamili u përzgjodhën në këtë projekt, pasi janë dhe më afër Butrintit. Si target group u mendua të ishin personat e moshuar, fermerë, punonjës të parkut, peshkatarë dhe kushdo që ka një kujtim në Butrint. Intervistat u zhvilluan në formë bisedash të hapura për t’i bërë ata të ndiheshin më të lirë. Pas mbarimit të intervistave në terren, i gjithë materiali audio është duke u transkriptuar dhe një përmbledhje e shkurtër e tyre do të përdoret për qëllime edukuese, promocionale dhe studimore.
Deri më tani nga intervistat që keni bërë, në çfarë periudhe ndalin të intervistuarit? A ka ndonjë histori konkrete që mund të na e tregoni?
 Historitë janë të shumta, të mbushura me ngjarje dhe kujtime unike për secilin të intervistuar. Pjesa më e madhe e të intervistuarve ndalen në periudhën komuniste, kohë në të cilën e gjithë zona iu nënshtrua një ndryshimi të planifikuar, që ndryshoi rrënjësisht peizazhin e zonës. Një moment tjetër i veçantë është fillimi i viteve ‘90 me ardhjen e Fondacionit Butrint, apo anglezëve siç i quajnë banorët vendas. Shumë banorë kujtojnë sesi gjatë kësaj kohe kanë hapur shtigje të reja për turistë, sesi kanë asistuar specialistët anglez gjatë kërkimeve arkeologjike apo restaurimeve të monumenteve, sesi janë bërë pjesë e shkollës ndërkombëtare të trajnimit të studentëve në arkeologji apo pjesëmarrja në   aktivitetet e hapura me komunitetet të zhvilluara nga parku. Për sa i përket një ngjarje që më ka bërë përshtypje, lidhet me rënien e zjarrit para disa vitesh në kodrat përreth Butrintit. Ideja se zjarri mund të përhapej më tej duke rrezikuar edhe Butrintin bëri që, banorët e fshatrave afër sitit të përfshiheshin në një aksion të gjatë për shuarjen e tij.
Një vend të rëndësishëm në kujtesën e atyre banorëve duhet të zënë edhe bunkerët. Çfarë tregojnë ata për ndryshimet gjatë kësaj periudhe?
Aktiviteti ushtarak gjatë periudhës komuniste përreth zonës së Butrintit ka qenë i konsiderueshëm pasi kjo zonë është afër kufirit me Greqinë dhe në terma strategjik mbikëqyr lëvizjen detare në kanalin e Korfuzit. Ndërtimi i bunkerëve dhe bazave ushtarake ka qenë pjesë e një plani për transformimin rrënjësor të mjedisit në gjithë gadishullin e Ksamilit. Ato ecën paralelisht me shpyllëzimin e kësaj zonë përmes punës vullnetare dhe ushtarake. Pa diskutim, i gjithë ky ndryshim rrënjësor që ndodhi gjatë periudhës komuniste është një element thelbësor për të studiuar ndërhyrjen e njeriut në mjedis dhe përbën kujtesën më të fortë të këtij komuniteti. Nga të dhënat paraprake del se ndryshimet më të dukshme që ka pësuar peizazhi kanë qenë gjatë periudhës komuniste. Thjesht për t’iu ilustruar mund t’iu përmend kujtimet e disa banorëve nga Ksamili mbi punën e tyre në hapjen e brezareve në këtë zonë. Pothuajse i gjithë ky gadishull ka qenë një pyll i vërtetë para periudhës komuniste. Madje, banorët tregojnë se zona e Ksamilit ka qenë e mbushur me derra të egër, e cila përdorej shpesh për gjueti. Më vonë, fal punës vullnetare i gjithë peizazhi natyror ka marrë pamjen që është sot.  
Veriorët pasuruan vlerat fetare dhe etnike
Po shndërrimet që kanë ndodhur nga banorët e Veriut në Butrint, si interpretohen?
Gjatë gjysmës së dytë të viteve ‘90 në kodrën e Shën Ilias (Shën Dëlliut) përballë Parkut të Butrintit u vendosën banorë të ardhur kryesisht nga zona e Mirditës dhe Dibrës. Në kujtimet e tyre ata përmendin mënyrën e vështirë të viteve të para të ardhjes dhe si ata u integruan më vonë në jetën e zonës. Ardhja e banorëve nga Veriu e pasuroi edhe më tej vlerën e bashkëjetesës fetare dhe etnike të zonës.
A është Butrinti ende një burim drite, por edhe një stacion për zhvillimin e rrugës së turizmit?
Parku Kombëtar i Butrintit është destinacioni më i vizituar sot në Shqipëri me një numër mbi 70.000 vizitorësh në vit. Megjithatë, çdo gjë do të varet nga institucionet shqiptare. Më i rëndësishmi në këtë drejtim do të ishte qasja me komunitetin lokal duke lidhur kështu një pjesë të munguar në kolonën vertebrale të menaxhimit të Trashëgiminë Kulturore nga autoritetet përkatëse.
Sipas mendimit tuaj a menaxhohen këto pasuri mjaftueshëm?
Menaxhimi i Butrintit është një histori sfidash dhe përjetimesh. Megjithatë, ka ende shumë për t’u bërë. Një problem kyç që institucionet e trashëgimisë kulturore në vendin tonë vazhdojnë të kenë është autonomia financiare. Shumë projekte dhe fonde sot humbasin për shkak të burokracisë së madhe shtetërore. Të ardhurat që nxirren nga muzetë apo parqet arkeologjike nuk shkojnë të gjitha për nevojat e tyre. Centralizimi financiar është një qasje e vjetër në kohë që nuk i përshtatet dinamikës së zhvillimit të sotëm.
Por, ky është një problem që e kanë të gjitha institucionet e trashëgimisë në Ballkan. Sidoqoftë, pasuritë kulturore dhe mjedisi përreth mund shfrytëzoheshin më mirë nëse do të integroheshin brenda një plani strategjik të institucioneve vendore. Nëse kërkimet arkeologjike, restaurimet, komuniteti, programet edukuese, burimet turistike dhe intelektuale do të menaxhohen në mënyrë të integruar dhe vizionare nga ana e drejtuesve vendorë, duke i kthyer institucionet e trashëgimisë në institucione karriere, besoj se mund të kishim modele suksesesh. Jam i bindur për këtë.

Shqiperia ne katalogjet e operatoreve te huaj per kete vit

Wednesday, 23 April 2014 09:56

Shqiperia ne katalogjet e operatoreve te huaj per kete vit.
Shqiperia po fiton gjithnje e me shume simpatine e operatoreve te huaj me natyren e mrekullueshme dhe pasurite arkeologjike qe ofron. Kete here eshte operatori Europa World ne Itali ai qe e ka futur Shqiperine ne katalogun special te destinacioneve me te mira mesdhetare qe ofrohen per kete vit. Sipas zedhenesve te operatorit “vendi i shqiponjave” eshte nje atraksion kryesor ne Mesdhe me natyren e virgjer dhe kulturen e pasur. Nje nder sitet shqiptare qe promovohet nga Europa World per kete sezon veror eshte edhe parku arkeologjik i Butrintit ne Sarande, prej vitesh Trashegimi e Njerezimit e mbrojtur nga UNESCO.
- See more at:

Nenshkruhet marreveshja per mbrojtjen e liqenit te Shkodres

Wednesday, 23 April 2014 09:49
Nenshkruhet marreveshja per mbrojtjen e liqenit te Shkodres.
Nje marreveshje qe kap vleren e 20 milione eurove eshte nenshkruar per mbrojtjen e liqenit te Shkodres. Marreveshja mes Shqiperise dhe Gjermanise eshte bere e ditur nga ministri shqiptar i transporteve. Projekti per mbrojtjen e liqenit jo vetem do te permiresoje cilesine e ujit dhe te jetes se gjallesave te liqenit por edhe do te vije ne ndihme te banoreve perreth tij ne Shkoder. Gjithashtu ky investim do te rrise edhe potencialet turistike te liqenit. 
- See more at:

Procedim penal për drejtorin e Rrugëve Rurale, Tonaj nuk ka marrë masat e duhura në mirëmbajtjen dhe zhbllokimin nga dëbora të aksit rrugor Qafë – Thore – Theth

Dëborë ne zonat malore, Shkoder, Theth Foto Gasper MarkuSHKODËR, 23 Prill/ATSH-Gaspër Marku/- Policia e Shkodrës ka nisur procesimin penal ndaj Drejtorit të Ndërmarrjes së Rrugëve Rurale Shkodër, Dedë Tonaj, i cili akuzohet për veprën penale të “Shpërdorimit të detyrës”.
Burime zyrtare nga Drejtoria e Policisë Qarkut Shkodër, bëjnë të ditur për ATSH-në se ndaj 43 vjeçarit Tonaj, banue në Shkodër, do të ketë procedimi penal në gjendje të lirë, pasi ky shtetas me veprimet dhe mos veprimet e tij nuk ka marrë masat e duhura në mirëmbajtjen dhe zhbllokimin nga dëbora të aksit rrugor Qafë – Thore – Theth, ku mbetën të bllokuar nga dëbora 11 shtetas francezë. /a.g/

A është koha për një ligj për Trashëgiminë Kulturore

NGA VASIL S. TOLE                           23 Prill 2014 - 08:54

 TIRANË- Trashëgimia Kulturore e Shqipërisë është një nga pasuritë më me vlerë që populli dhe shteti shqiptar zotëron, krahas pasurive natyrore e mjedisore, atyre ekonomike dhe burimeve njerëzore. Ndër të tjera, Kushtetuta në nenin 3 të saj e detyron shtetin që të respektojë dhe mbrojë identitetin kombëtar dhe trashëgiminë kombëtare si të tilla. Pjesë e kësaj trashëgimie është edhe ajo shpirtërore e krijuar nga njeriu ynë, e mbartur dhe transmetuar nga njeri brez në tjetrin deri më sot.

Aq e fortë është rëndësia e kësaj trashëgimie në popull saqë shtëpia që të paktën s’kishte një vegël muzikore dikur konsiderohej “shtëpi e lanun”, kupto e braktisur! Pasuria, larmia, vlerat dhe problematikat e trashëgimisë kulturore shpirtërore në Shqipëri kërkojnë një vëmendje të veçantë ligjore.

Shpallja e iso-polifonisë në vitin 2005 si pjesë e “Listës së dukurive shpirtërore UNESCO”; krijimi në vitin 2010 i “Listës së Kryeveprave Kombëtare të Trashëgimisë Kulturore Shpirtërore”, dhe së fundmi ngritja e strukturave përkatëse të administrimit të kësaj trashëgimie pranë Ministrisë së Kulturës janë vetëm disa hapa në drejtimin e duhur. Aktualisht shtrohet pyetja se edhe për sa kohë ruajtja dhe transmetimi i trashëgimisë shpirtërore do të bëhet jashtë logjikës së një ligji të përveçëm dhe tërësor kushtuar asaj?
Çfarë hyn ne trashëgimi kulturore shpirtërore
Faktikisht,  përvojat e para për të krijuar legjislacion të posaçëm për trashëgiminë kulturore shpirtërore janë të reja syresh, kjo edhe në nivel ndërkombëtar. Në vitin 1989, UNESCO aprovon disa rekomandimeve për mbrojtjen e kulturë tradicionale dhe folklorit, të cilat gjetën menjëherë zbatim në vendeve e saj anëtare.

Në këto vite ende nuk ishte definuar termi “trashëgimi kulturore shpirtërore” ose “trashëgimi kulturore jo materiale”, ndërkohë që trashëgimia kulturore materiale si në nivelin kombëtar ashtu edhe në atë ndërkombëtar mbrohej, njihej, studiohej dhe administrohej gjerësisht përmes konventave, ligjeve dhe rregulloreve të veçanta të secilit vend. Data të rëndësishme në nivel ndërkombëtar i kushtoheshin trashëgimisë materiale si 18 prilli –“Dita ndërkombëtare e muzeve dhe siteve” ose 18 maji e njohur si “Dita ndërkombëtare e muzeve” etj.

Vetëm në 17 tetor të vitit 2003, për mendimin tim mjaft vonë për të shpëtuar dhjetëra e qindra dukuri shpirtërore të popujve të botës: duke filluar nga gjuha  e folur dhe e shkruar, dialektet dhe nëndialektet e saj; nga folklori dhe llojet e tij; ritualet dhe spektaklet popullore; dukuritë, njohjet dhe praktikat arkaike tradicionale të lidhura me natyrën dhe gjithësinë; besimet, doket dhe zakonet popullore kombëtare, të shoqëruara me faza të ndryshme të ciklit të jetës së njeriut dhe zakonet e shoqëruara me marrëdhëniet sociale, etj, etj, u hartua dhe aprovua Konventa e UNESCO-s “Për ruajtjen e trashëgimisë kulturore shpirtërore”.
Konventa e 4 prillit 2006
Shqipëria e ratifikoi këtë Konventë më 4 prill 2006, ndërkohë që hyri në fuqi më 20 prill 2006, duke e bërë kësisoj Shqipërinë një nga vendet e para në të cilin ky dokument ligjor do të zbatohej. “Nxitimi” për ta përqafur këtë konventë kishe arsyet e veta. Si në pak vende të tjera të kontinentit Europian, në territorin e Shqipërisë ishte koncentruar një pasuri kulturore shpirtërore e cila zë fill që me lindjen e krijimtarisë gojore të njerëzimit, prej kohëve Homerike e deri në ditët e sotme.

Shprehja proverbiale e të huajve në shekujt  XIX-XX se: “Pasuria kryesore e shqiptarëve është folklori, por ka edhe krom dhe naftë”, janë vetëm një shenjë për të kuptuar rëndësinë e kësaj trashëgimie, por edhe faktin se izolimi i gjatë, terreni malor dhe shumë arsye të tjera që lidhen me gjeopolitikën, kishin konservuar në zemër të Evropës një pasuri shpirtërore të pashoqe që nuk u përket vetëm shqiptarëve. Pikërisht, zgjerimi i konceptit të ruajtjes dhe mbrojtjes së trashëgimisë kulturore edhe në sferat jo-materiale pas vitit 2006, solli sa një përmasim të mbrojtjes së saj por edhe një lulëzim, shpërfaqje të ideve, projekteve dhe mesazheve që shtetet dhe popujt e botës filluan ti jepnin njeri tjetrit.

Një listë e “Dukurive shpirtërore” prej 327 elementesh është krijuar dhe vijon të përditësohet pranë UNESCO- ashtu si “Lista botërore e monumenteve materiale” me 981 monumente në të. Të shumë ishin shtetet të cilat filluan të reflektonin idetë e  pasjes së ligjeve të reja kushtuar posaçërisht “Trashëgimisë kulturore jomateriale-shpirtërore”.... Nuk mendoj se është zgjidhje afatgjatë edhe amendimi i ligjit aktual të trashëgimisë kulturore për të plotësuar në mënyrë gjithsesi fragmentare, pjesën shpirtërore brenda tij!
Kush e kërkon ligjin e ri
Shpreh bindjen se të gjithë të interesuarit do të shprehen pozitivisht për nevojën e hartimit të një ligji të ri i cili do të shprehet edhe për: përcaktimin e objektivave dhe qëllime; mbi parimet e politikës shtetërore për trashëgiminë kulturore shpirtërore dhe kuptimin e saj; për përcaktimin e llojeve dhe vlerave të kësaj trashëgimie, të  emblemës dalluese dhe të “Ditës kombëtare të trashëgimisë kulturore shpirtërore”; të institucioneve përgjegjëse për ruajtjen dhe të atyre të specializuara; në përcaktimin e  detyrave të Ministrisë përgjegjëse për ruajtjen e Trashëgimisë Kulturore Shpirtërore dhe funksionet e Komitetit Kombëtar të Trashëgimisë Shpirtërore; të krijimit të Komitetit Shtetëror të Gjuhës Shqipe; të Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore Shpirtërore dhe të drejtorive rajonale të TKSH-së; të organizmave vendorë të trashëgimisë kulturore shpirtërore, të Dhomës Kombëtare të Artizanatit Tradicional; të përcaktimit të rregullave për “Koleksionistët e trashëgimisë kulturore shpirtërore”, për Muzetë e trashëgimisë kulturore shpirtërore, për krijimin e Fondit publik për ruajtjen e trashëgimisë kulturore shpirtërore, për “Listat kombëtare e Kryeveprave të trashëgimisë kulturore shpirtërore”, etj, etj.

Ligji i ri duhet dhe do të rregullojë me pak fjalë:... marrëdhëniet ligjore që rrjedhin nga proceset e ruajtjes, mbrojtjes, zhvillimit dhe popullarizimit të vlerave kulturore në fushën e trashëgimisë kulturore shpirtërore, përfshirë edhe çështjet e identifikimit, dokumentimit, studimit, zbatimit, rikrijimit, shpërndarjes së vlerave kulturore shpirtërore, mbrojtjen e të drejtave të autorit mbi këto vlera, të mirëmbajtjes dhe trashëgimit të këtyre vlerave në Republikën e Shqipërisë, në forcimin e bashkëpunimit kulturor ndërkombëtar dhe të komunikimit kulturor mes popujve.

Pyetjes së fillimit se “A është koha për një ligj të ri kushtuar trashëgimisë kulturore shpirtërore dhe gjuhës shqipe si vektori kryesor i kësaj trashëgimie?”, koha vetë i përgjigjet me një PO të madhe. Së fundi, kur ruan trashëgiminë shpirtërore mbron drejtpërsëdrejti vetë njeriun, ndërsa në rastin e vlerave materiale thjesht produktin e tij, sigurisht të çmuar!

 (Botuar me shkurtime-Dh.H) 

Shkrimi u publikua sot (23.04.2014) në gazetën (print)

Redaksia Online
 - See more at:

22 April 2014

Masat e Ministrise se Turizmit per sezonin veror 2014

Tuesday, 22 April 2014 10:18
Masat e Ministrise se Turizmit per sezonin veror 2014.
Ministria e Zhvillimit Urban dhe Turizmit ka ngritur Task – Forcen e Menaxhimit Turistik Veror, e cila do të jetë përgjegjëse për ndjekjen dhe zbatimin e masave që do të garantojnë standarte, siguri dhe rritjen e cilësisë së shërbimeve. Për herë të parë, të gjitha institucionet përgjegjëse për menaxhimin e sezonit turistik veror do të zbatojnë një plan masash të detajuara për mbarëvajtjen e sezonit turistik. Ky plan masash do të garantojnë përmirësimin e standarteve dhe ofrimin e kushteve në drejtim të pastrimit të territorit, akseve nacionale dhe rrugeve dytësore. Do të garantojë rendin, qetësinë publike si dhe sigurinë në ujrat e brendshme, sigurinë rrugore dhe lëvizjen e lirë të qytetarëve dhe grupeve turistike. Masat parashikojnë dezinsektimin e zonave bregdetare dhe higjenë maksimale në këto zona. Celja e sezonit turistik do të kryhet në bashkëpunim me Agjensine Kombetare te Turizmit përmes aktiviteteve promovuese në bashkitë e qyteteve bregdetare.
- See more at:

Dita e Tokës – Promovohet turizmi i qëndrueshëm në Lezhë

Dita e Tokës - Promovohet turizmi i qëndrueshëm në Lezhë
Dita e Tokës – Promovohet turizmi i qëndrueshëm në Lezhë
TIRANË, 22 Prill/ATSH/ -Ministrja e Zhvillimit Urban dhe Turizmit, Eglantina Gjermeni mori pjesë sot në festimet e Ditës Botërore të Tokës në Lezhë.
Në bashkëpunim me Bashkinë e Lezhës, Shoqatën e Turizmit, Agjencinë Kombëtare të Turizmit dhe Ambasadën Amerikane përmes nismën së saj “Qytetet e Gjelbërta”, Ministria organizoi mini-panairin e turizmit, artizanatit dhe kulinarisë me prodhime lokale të zonës së Lezhës, të cilat ruajnë dhe zhvillojnë parimet e turizmit të qëndrueshëm dhe të përgjegjshëm.
Aktivitetet u organizuar pranë sheshit para Memorialit të Skënderbeut dhe synojnë zhvillimin e një modeli të produktit turistik lokal, duke ruajtur vlerat e trashëgimisë kulturore dhe natyrore. Pas mesditës aktivitetit iu bashkua grupi i ciklistëve diplomatë të Ambasadës Amerikane në Tiranë, kryesuar nga Zv.Ambasadori Henry Jardine, të cilët nisën sot në mëngjes rrugëtimin me bicikleta nga Shkodra drejt Sarandës.
Ministrja Gjermeni duke falenderuar Kryetarin e Bashkisë, Viktor Tusha për mikpritjen dhe zv.Ambasadorin Jardine për nismën që promovon qytetet e pastra, vlerësoi se kujdesi për një mjedis të pastër, i shërben të ardhmes sonë të shëndetshme.“ Sot promovojnë turizmin dhe potencialet e tij që na i ka falur natyra, promovojmë këto prrodhime të mrekullueshme qe toka na i ka dhuruar, ndaj ne duhet të kujdesemi cdo ditë për mjedisin ku jetojmë“ , deklaroi Ministrja Gjermeni.
Panairi tërhoqi interesin e banorëve të zonës dhe turistëve të pranishëm, të cilët shijuan kostumet dhe veshjet karakteristike të zonës, vallet dhe këngët e grupeve të zonës, provuan prodhimet lokale dhe u njohën me ofertat që reklamuan hotelet dhe operatorët turistikë të zonës. /gj.m/ /

Edhe ne Tirane femijet kujdesen per Planetin Toke


Edhe fëmijët e shkollës ndërkombëtare World Akademy of Tirana i janë bashkuar aktiviteteve që sot kryhen në gjithë botën për të treguar kujdes, dashuri dhe vëmendje për Planetin Tokë.

world acadamy

Të gjithë klasat, nga më të vegjëlit, deri te më të rriturit, bashkë me mësuesit, morën nismën për të pastruar mjediset e gjelbërta të Parkut të Liqenit Artificial në Tiranë.
world acadamy
Duke u argëtuar, por njëkohësisht duke punuar për një mjedis më të pastër, fëmijët mblodhën thasët me mbeturina të hedhura rreth e qark, duke i depozituar në vendet e përshtatshme.

world acadamy
- See more at:

Shqipëria që po bie çdo ditë, Është një nga qendrat arkeologjike më të rëndësishme ne shqiperi,(Albania)


Published on Apr 21, 2014

Është një nga qendrat arkeologjike më të rëndësishme, por kjo nuk ka mjaftuar që Amantia të marrë vëmendjen e kërkuar. Larg Tiranës dhe Vlorës qyteti antik veç vitesh harresë gjendet i pambrojtur edhe përballë barbarisë së abuzuesve që e kanë kthyer në modë tashmë dhunimin dhe shkatërrimin e zonave të tilla duke marrë në këtë mënyrë pjesë të rëndësishme të kulturës dhe identitetit kombëtar. 

Në shekullin e katërt para Erës Sonë zbulohet si një qendër që në pak kohë do të kthehej nga vendbanim i thjeshtë në një qytet të zhvilluar. Me një identitet të fortë të kohës, Amantia, sipas studiuesve ka marrë frymë për jo më pak se 10 shekuj, të mjaftueshëm për të përballuar beteja, pushtimet romake e rënie-ngritjet e zotërve të tij që mendohet se i përkisnin fisit ilir të taulantëve. Në mesjetë nis të humbë ngadalë, por pa i shuar gjurmët e historisë së lashteë, deri sot kur duket sikur të njëjtat gjurmë po shkojnë duke u tretur me kohën e harresën.

Parku arkeologjik që ngrihet kah fshatit Plloç shtrihet në një zonë të gjërë që shkon deri tejmi në kufij me fshatrat Sevaster, Amonicë e Vajzë. Pritjen e parë ta ofron stadiumi, sic e quajnë vendasit e që daton mes shekullit të tretë dhe të dytë para Erës së Re. Dikur me një kapacitet prej mëse 2 mijë vendesh ku zhvilloheshin përleshje, vrapime, hedhje shtize e disku ndryshe nga sot ku mbizotëron heshtja, e mbi të gjitha kur dëmtimet i kanë prekur e grryer gjithë trupin. Erozioni ka fundosur një pjesë të mirë të gurëve apo shkallarëve , ndërsa pjesa tjetër ka rrëshqitur sa majtas e djathtas.

Rruga për më tejmi në qendër të parkut e ku ngrihet edhe një lagje e fshatit është e katandisur si mos më keq, vështirë e arritshme pa një makinë të lartë e të mendosh se kjo është një qendër arkeologjike që duhet të vizitohet të paktën në letër, nga turistë të shumtë. Sipërmi gjendja është edhe më e keqe. Muzeu i dikurshëm është një ngrehinë e shkatërruar, ndërsa muret janë pushtuar nga gardhishte e rrethime gjithfarësh.

“Fare! Asnjë gjë s’ka ndryshuar. Shih rrugën, kryesorja, ngec makina. Kjo është e gjitha”, thotë Resmie Xhelili, banore e zonës.

Dëmtimet dallohen kudo, gurë të shpërndarë gjithëtutje, të tjerë kanë zënë vend shtëpive a përdoren për të lidhur bagëtitë, e mes tyre banorët që thonë se kanë dëgjuar shumë, por s’kanë parë kënd të bëjë të paktën diçka për këtë vend.

“Një gurë që mund të jetë sot, mund të mos e gjesh nesër, një nga këta blloqet kushedi sa kohë është dashur për të skalitur dhe për të cuar në atë pozicion që duhet. Ndërsa sot nuk e dimë se si do përfundojë kjo”, thotë një tjetër banor i zonës.

“Kanë ardhur gjithmonë, por asgjë nuk kanë bërë. Ja po të kishin bërë ndonjë gjë do dukesh. Po të bëhej! Edhe turistët janë larguar shumë këtu tek ne. Shpresojmë që do rregullohet”, thotë Adelina Abazi, banore e zonës.

Sikur të mos mjaftonin dëmtimet e ardhura si pasojë e mungesës së investimeve në mirëmbajtje, Parkut Arkeologjik i janë turrur si egërsira edhe abuzuesit e shumtë. Vetëm pak kohë më parë dy arkeologë punonin për zbulimin e një varri të njohur si i çifutit, por mjaftoi vetëm ta zbulonin , sepse një mbrëmje gjithcka u shkatërrua.

Arkeologët e Institutit Arkeologjik vunë kujën, por kjo shërbeu vetëm për të bërë të njohur skandalin, sepse varri tashmë ishte dëmtuar në mënyrë të pariparueshme. Kërkimet mund të quheshin zyrtarisht në këtë pjesë vetëm një kujtim i së shkuarës.

Ministria e Kulturës, sic thotë edhe roja i vetëm i parkut është përpjekur të marrë masa duke bërë një riorganizim të plotë cka kthen në fokus pas mëse 24 vitesh këtë park arkeologjik, që megjithatë duket se do të jetë vështirë i kontrollueshëm nëse nuk merr një vëmendje më të madhe e mbi të gjitha fonde të mjaftueshme për restaurimin dhe ruajtjen e plotë të tij.

“Duhet  të vendosen rojet, duhet të ketë shërbim 24 orë, dmth të ketë roje, të punohet me turne në këtë drejtim se një njeri ditën, një mirëmbajtës dhe të shoqërojë edhe vizitorët, sidomos në këtë periudhë se do të fillojnë edhe vizitorët, nuk është e mundur . Kështu që Ministria këto kohët e fundit ka marrë masa që të vendosë një arkeolog dhe dy punonjës , ndaj do të jetë më e kontrrolluar kjo punë”, thotë Agim Xheliliz, banor i fshatit Plloç.
Duke lënë në krah rrënojat e kishës palokristiane dhe ato të tempullit të Afërditës mjafton vetëm një vizitë e thjeshtë në pjesë të ndryshme të territorit të parkut për të gjetur zona të tjera të sulmuara nga barbarë që mirë të orientuar vinë për të grabitur objekte arkeologjike, stoli, monedha apo në kërkim të ndonjë thesari.

“Ky është një nga këto plaçkitjet, gërmimet fantazmë që mund të quhen se janë bërë këto kohët e fundit. Si ky janë disa të tjerë janë gërmuar , këtu rreth Amantias, brenda në Amantia dhe këtu është si në hyrje të Amantias ky varr dhe janë gërmuar, e këtu mund të shikosh edhe vetë me syte e kamerës edhe kockat”, thotë Fadil Sala.
Gërmime të tilla janë kryer shumë e banorët thonë se kanë denoncuar e lajmëruar çdo herë policinë që duhet të udhëtojë nga qyteti i Vlorës mbi 30 kilometra larg, ndërkohë që grabitësit kanë pasur kohë të largohen në drejtim të paditur. Askush nuk është dënuar, askujt nuk i janë vënë prangat, askush nuk ka mbajtur deri më sot përgjegjësi për shkatërrimin e një zone që duhet të ishte në hartën turistike. Në pamundësi për t’ia dalë të vetëm, shumica  e banorëve janë larguar duke e lënë Plloçën që sot nga 60, ka vetëm 35 familje.

Kjo është Shqipëria që po humbet cdo ditë vlerat mbi të cilat ka ndërtuar identitetin, ka ndërtuar ekzistencën, ka ndërtuar kombin mes shekujsh të turbullt e fort të luftuar pikërisht që këto vlera e ky qytetërim të mos shuheshin.

Vlera që sot po zhduken duke rrezikuar që nesër ky vend të gdhihet pa patur më asgjë nga historia e tij.

/ Top Channel

20 April 2014

Arkeologu i parë shqiptar, Dr.Yzeir Ismaili

Foto te Vlores (2)
Foto te Vlores (2)
Vlorë, 19 prill/ATSH-Harilla Koçi/.-Arkeologu vlonjat, Dr.Yzeir Ismaili, cilësohet si personaliteti i parë që punoi në këtë fushë në Shqipëri. Gjithashtu, studiuesit përcaktojnë se ai është arkeologu i parë shqiptar, madje edhe ballkanas, që ka marrë titullin doktor i shkencave në këtë fushë, aq më tepër në një universitet me emër, siç është ai i Bolonjës(Itali). Emri dhe figura e Dr. Yzeir Ismailit, janë mbajtur në hije. Kjo ka bërë që ai të mos njihej aspak si njeriu që ndërtoi bazat e arkeoogjisë shqiptare, duke qenë njëkohësisht edhe drejtori i parë i muzeut të parë arkeologjik në vendin tonë, që ishte ai i Vlorës.
Në fakt edhe sot, të dhënat për aktivitetin e tij janë të pakta. Ato përmblidhen vetëm me periudhën mes viteve 1937-1939, kur ai drejtoi këtë institucion të kulturës në vendin tonë. Studiuesit e vlerësojnë këtë periudhë si një moment tepr të rëndësishëm kur, shkenca e arkeologjisë shqiptare nisi të hidhte hapat e para. Në qendër të saj ishte Dr.Yzeir Ismaili, i cili ishte kthyer nga Universiteti i Bolonjës, me një nivel kualifikimi që konsiderohet i jashtëzakonshëm për kohën dhe në një fushë që, në vendin tonë, ishte pothuajse e palëvruar. Në fakt, ishin arkeologët e huaj si italiani Ugolini, apo francezi Leon Rei, që kishin realizuar gërmimet e para, respektivisht në Butrint e Apoloni. Por, Dr.Yzeir Ismaili, sipas studjuesit Fari Shaska, hodhi bazat e para të shkencës së arkeologjisë shqiptare. Madje, aktiviteti i tij si arkeolog i mirëfilltë, nisi në një institucion ku ruheshin, mes të tjerash, vlera të historisë shqiptare, të zbuluara nga Rei në kodrat e Apolonisë.
Ismaili, punoi me përkushtim e pasion për të plotësuar muzeun arkeologjik të Vlorës, që ishte vendosur në godinën ku, dikur, kishte rezidencën qeveria e Ismail Qemalit. Ai arriti të krijonte profilin e një muzeu që evidentonte vlerat e historisë kombëtare. Mbrojtja dhe shtimi i këtyre vlerave në muzeun arkeologjik të Vlorës, përcaktohen si karakteristika mjaft të rëndësishme në profilin shkencor të Dr.Yzei Ismailit, i cili shpalosi dimensionet e një intelektuali ndër të më shquarit e kohës, të një arkeologu të përkushtuar, i ndërgjegjshëm për rolin e kësaj dege në historinë e vendit. Në këtë mision fisnik të tij, ai u mbështet edhe nga arkeologu i njohur francez, Leon Rei, apo Justin Godard.
Ismaili u angazhua në gjetjen dhe grumbullimin e objekteve arkeologjike që ndodheshin në institucione të tjera, apo në familjet e qytetarëve, gjë që krijoi kushtet për të pasuruar fondin muzeal. Ndërkohë, patriotizmi dhe atdhetarizmi i tij, i reflektuar në rezistencën ndaj pushtimit italian dhe atij gjerman, konsiderohen si pjesë e staturës së Dr.Yzeir Ismailit, i cili u pushkatua nga nazistët në 10 gusht të vitit 1944, së bashku me avokat Skënder Muçon e Zako Mezinin.
Historiani vlonjat, Fari Shaska, thotë se Yzeir Ismaili ka lindur në vitin 1903 në fshatin Tragjas, 20 km në jug lindje të qytetit të Vlorës, ku përfundoi edhe shkollën fillore. Rruga e mëtejshme e shkollimit të Ismailit në institucione arsimore të njohura në Itali, lidhen me një mësues italian të këtij fshati me emrin Riço, i cili vlerësoi zellin dhe talentin e nxënësit të tij. Në këto kushte, Ismaili niset për në Napoli ku kreu gjimnazin klasik të këtij qyteti në degën shkencore. Rrugëtimin e tij drejt shkencës, Yzeir Ismaili e vazhdoi në Universitetin e Bolonjës, ku përfundoi studimet në degën e histori-arkeologjisë. Në këtë universitet të njohur, në vitin 1934 Ismaili mori titullin shkencor Doktor i Shkencave Arkeologjike, duke qenë jo vetëm shqiptari i parë, por edhe ballkanasi i parë që fitonte një kualifikim të një niveli të tillë në arkeologji. “Ishte i pari shqiptar, që kthehej në vendin e tij me profesionin e arkelogut. Ishte i pari shqiptar,që mbrinte në vendlindjen e tij me titullin shkencor “Doktor në Shkencën e Arkeologjisë”. Ishte i pari ballkanas ,që mbrojti doktoraturën në arkeologji. Ishte një student i shkëlqyer”, shprehet Shaska..
Ky detaj, i konfirmuar vite më parë për ATSH-në edhe nga vajza e Dr.Yzeir Ismailit(Alimerko), Serria, e cila nuk jeton më, përkon me vitin 1929 kur, ai është kthyer nga Italia në Vlorë. E moshuara tregonte se, babai i saj u kthye nga Italia me diplomën e arkeologut.
Fillimisht, në vitin 1934 Ismaili u emërua si mësues i historisë dhe më pas si nëndrejtor në shkollën e mesme Tregtare mjaft e njohur në qytetin e Vlorës dhe më gjerë. Dy vite më pas, me dekretin nr.52 të datës 28 shkurt të vitit 1936, emërohet nëndrejtor i kësaj shkolle ku drejtor i saj ishte Naun Stërralli, mësues i matematikës Imer Sharra etj.
Por, ëndrra e ish studentit të Bolonjës mbetej arkeologjia, pothuajse e palëvruar në Shqipëri. Do të duhej të priste edhe pak kohë që ai të konkretizonte këtë ëndërr të tij. Kohëpritja për t’u gjendur në profesionin e tij të fushës, ku rrinte ende në hije diploma e arkeloogut, merr fund në vitin 1937. Në godinën ku sot është Muzeu Kombëtar i Pavarësisë dhe që kishte shërbyer si rezidenca e qeverisë së Ismail Qemalit, u ngrit Muzeu Arkeologjik , i pari i këtij lloji në vendin tonë. Ja si e përshkruan këtë moment, muezologu i njohur vlonjat, Novruz Bajrami: “Pesha që zinte Vlora në historinë e Shqipërisë, veçanërisht protagonizmi i këtij qyteti në periudhën e Pavarësisë Kombëtare, u konsideruan faktorë të mjaftueshëm që, këtu të çelej e të funksiononte një muze kombëtar, me profil historik. Përpjekjet u konkretizuan në tetor të vitit 1936, kur në qytetin e Vlorës u ngrit muzeu arkeologjik. Për shkaqe simbolike ky muze u vendos në godinën ku kishte ushtruar funksionet e veta Qeveria e Ismail Qemalit, atje ku sot është Muzeu Kombëtar i Pavarësisë. Ne këtë muze, që u drejtua për disa vite nga arkeologu i parë shqiptar, Yzeir Ismaili, u ekspozuan statuja, objekte qeramike, elementë dekorativë etj, të cilat ishin grumbulluar në Apolloni, Bylis, e në zona përreth qytetit të Vlorës. Në mjediset e këtij instiucioni u vendos edhe statuja e famshme e Vashës së Vlorës”. Në atë godinë ku ishin gjetjet e Lein Reit në kodrat e qytetit antik të Apolonisë, si dhe të qendave të tjera ilire, Yzeir Ismaili emërohet drejtori i parë i saj.
Puna dhe përkushtimi i tij si drejtor i Muzeut Arkeologjik të Vlorës në periudhën 1937-1939, u konkretizuan në krijimin e një institucioni muzeal me profil bashkëkohor, të plotë dhe pasqyrë e historisë kombëtare. Gjatë kohës që ka qenë drejtor i këtij muzeu është marrë me grumbullimin e objekteve arkeologjike që ndodheshin nëpër institucione apo në banesat e qytetarëve. Me angazhim dhe pasion në një terren të panjohur, ai hodhi bazat e arkeologjisë shqiptare që deri në atë periudhë reflektonte në këtë institucion të vetëm që ishte krijuar në qytetin e Vlorës. Koha e shkurtër, që punoi në krye të këtij institucioni dhe në vetë profesionin e arkeologut, ishte mjaft intensive. Çdo objekt që pasuronte eksponatet e muzeut ishte një copëz e historisë. Yzeir Ismaili hodhi bazat e shkencës së arkeologjisë shqiptare, jo thjesht në ndërtimin e profilit të këtij muzeu, por duke e shndërruar atë në një pikë referimi për të kohën dhe të ardhmen e arkeologjisë.
Në 7 prill të viti 1939, në këtë godinë u hodh një bombë dhe mjaft nga objektet arkeologjike humbën, ose u dëmtuan.Yzeir Ismaili, ndërtoi inventarin e humbjes së tyre objekteve ndërkohë që, i mbështetur edhe nga të njohurit Leon Rei e Justin Godard, bëri një protestë të ashpër për këtë ngjarje në gazetat e kohës.
Ja çfarë thotë arkeologu Ilia Çano. “Emri i Yzeir Ismailit është lidhur ngushtësisht me krijimin e shkollës së arkeologjisë shqiptare. Në vitin 1936, Muzeu i Arkeologjisë, emërtohej “Muzeu Zogu 1”. Por, fillimet e tij, ishin në vitin 1928 kur banesa e Eqrem bej Vlorës ishte njohur si një muze arkeologjik. Kur erdhi Ugolini, gjeti objekte të zbuluara në Bylis, Amantia, Orik. Nga gërmimet e Leon Reit, në Apoloni u gjetën buste dhe statuja të cilat u vendosën në këtë muze kombëtar ku, drejtori parë i saj ishte arkeologu Dr. Yzeir Ismaili”.
Pak pas pushtimit të vendit, në 28 dhjetor të vitit 1939 Yzeir Ismaili u transferua në Korçë, ku u emërua drejtor i Liceut të këtij qyteti. Me largimin e tij, nga Muzeu Arkeologjik, ky institucion u bastis dhe prej tij, u zhdukën vlera të jashtëzakonshme të arkeologjisë. Ja si e përshkuan këtë moment muzeologu Novruz Bajrami: në vitin 1939, u rregjistrua një nga grabitjet më të mëdha të këtij muzeu. Këtij akti, ju nënshtruan objektet më me vlerë të tij, të cilat u përvetësuan dhe u zhdukën nga të huajt. Mes këtyre objekteve, u zhduk edhe statuja e famshme e Vashës së Vlorës, ose siç quhet ndryshe, “emblema e qytetit”, fati i së cilës, për shumë vite me rradhë, nuk dihej. Sot ekziston vetëm inventari i objekteve të grabitura dhe një pjesë e fotove të tyre.
Pavarësisht, larg qytetit të tij, Yzeir Ismaili, kthehej herë pas here në Vlorë. Në një nga këto udhëtime në vitin 1942, ai mori pjesë në demonstratën antifashiste të qytetit të vet, ku u identifikua si një nga protagonistët e saj. Pas një hetimi disa mujor ai u arrestua në qytetin ku punonte prej vitit 1939 dhe u internua në një nga ishujt e Italisë.
Së bashku me avokat Skënder Muço e Zako Mezini, Yzeir Ismaili u arrestua nga nazistët gjermanë në gusht të vitit 1944, në afërsi të urës së Izvorit, pranë fshatit Tragjas dhe në datën 10 gusht u pushkatuan në afërsi të fshatit Bubullimë(Lushnjë).
-Tregimi i vajzës së vet-
Foto te Vlores Yzeir Ismaili me te bijen
Foto te Vlores Yzeir Ismaili me te bijen
Disa vite më parë, duke e përshkruar këtë moment, vajza e Yzeir Ismailit atëhere 12 vjeçare, dëshmitare e kësaj ngjarjeje së bashku me gjyshen e vet, më tregonte.
“Në gusht të vitit 1944 u nisën nga Korca, ku babai kryente detyrën e drejtorit të Liceut, për në vendlindje ku ndodheshin të afërmit. Qëndruam disa ditë në Dukat tek halla. Në 10 gusht babai duhej të shkonte në Vlorë për t’u interesuar për fatin e xhaxhait, që kishte humbur jetën në internim i burgosur nga gjermanët. Udhëtuam me kamionin e një shoferi nga Vlora. Automjeti ishte mjaft i vjetër. Në karrocerinë e tij, dukeshin mbeturinat e gëlqeres, që duhej të ishte transportuar ato ditë. Përveç saj dhe babait, ndodhej edhe gjyshja, rreth të 70-ave. Gjatë rrugës qëndruam dy herë, për shkak të një defekti në motorr. Kur arritëm në afërsi të Urës së Izvorit, në qiell u shfaq një aeroplan gjerman. Kamioni qëndroi. Udhëtarët u munduan të fshiheshin ku të mundeshin. Qëndruam kështu për aq kohë sa mjeti fluturues u largua. U rikthyem sërish për të vazhduar udhëtimin. Në kamion ndodheshin edhe Skënder Muçoja e Zako Mezini, të cilët kërkoheshin nga pushtuesit. Në afërsi të urës na ndali një patrullë gjermane. Nuk do ta harroj oficerin gjerman. Ishte i shkurtër dhe mbante syze. Ishte mjaft i prerë dhe i ashpër. Zbritën të gjithë njerëzit nga makina. Oficeri, që duhej të kishte informacion të saktë, urdhëroi të ndaheshin. Skënder Muçoja, babai, Zako Mezini dhe unë, së bashku me gjyshen, na veçuan. Të tjerët qëndruan më vete. Pasi na kontrolluan, ne na morën me një makinë të vogël, ndërkohë që të tjerët i hypën në një kamion. U ngjitëm në një kënd të fshatit Tragjas ku, gjermanët kishin vendqëndrimin e tyre. Na vendosën në një çadër të madhe. Pastaj, nisën t’i merrnin në pyetje. Unë dridhesha dhe qaja. Isha pak muaj më shumë se 12 vjeçe. Gjyshja mundohej të më qetësonte. Babai po ashtu. Por, ai qëndronte mjaft i qetë. Pas disa orësh, na morën të gjithëve me makina dhe na çuan në Vlorë, në komandaturën gjermane që ishte afër Kombinatit në Skelë. Na futën në dy dhoma biruca, që kishin qymyr. Mua dhe gjyshen na ndanë nga babai. Unë isha mjaft e trembur. Skënder Muçoja më mori pranë dhe duke më përkëdhelur kokën më tha se, unë do të shpëtoja. Ai më la porosi që të njoftoja një mikun e tij për arrestimin e tyre. Kjo ishte edhe biseda e fundit me të. Nuk u takuam më as me babanë. Natën na morën të gjithëve për të na çuar në Tiranë, ndërkohë që ata të tre i kishin nisur më parë, por i kishin pushkatuar rrugës, në afërsi të fshatit Bubullimë(Lushnje)”./z.t/